Prekshaa articles feed

Classical Dance and Yakṣagāna – Comparative Aesthetics (Part 1)

All of us will have witnessed different forms of classical theatre art in India. It is not difficult to estimate their mutual concordance and inter-connectedness. To understand the philosophy behind these arts and to grasp the manner in which they have crystallised over the years, we will need to take refuge in the unbroken tradition of the Nāṭyaśāstra. It evokes great pride even to take a cursory glance of these arts and realise that they belong to this eternal tradition; such an unbroken tradition of theory and practice is unique only to India.

Maharṣi Vālmīki's sense of humour - part 3

There is a uniqueness in hāsya as opposed to the other rasas. It is enjoyed by one and all. This rasa has the power of entertaining everyone from small kids to old people. Irrespective of their vocation, whether one is a beggar, a servant, an officer, a merchant, a householder or a mendicant, everyone can enjoy it. This is not the case of the other rasas. The śṛṅgāra cannot be understood by small kids while the elderly might be disinterested. It is forbidden for the sannyāsīs.

1857ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಮೆಲುಕು (ಭಾಗ ೩)

ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಸಮರ

ಹೀಗೆ 1857ರ ಕ್ರಾಂತಿ ದೇಶದಲ್ಲೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಿಸಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ವಾದವು ನಿರಾಧಾರ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಜಾಗೃತಿ ಇತ್ತೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ಜನ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಜನ 1857ರ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಮಿಥ್ಯಪ್ರತಿಪಾದನೆ. ಅನೇಕ ವರ್ಷ ಇಂಥ ಪ್ರಚಾರ ನಡೆದಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ಇಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗಿಲ್ಲ.

Kathāmṛta - 105 - Śaśāṅkavatī-lambaka - The Story of Mṛgāṅkadatta

Deva! Kaṇva narrated this story and said, “Whoever would face adversities with courage will get all the fruits later, not the people who would run away in front of calamities; so, cast away your worries; Mṛgāṅkadatta will be reunited with Śaśāṅkavatī and he will rule the earth for a long time.” We found courage from his wise counsel and set out to find you.

Maharṣi Vālmīki's sense of humour - part 2

Vālmīki also finds mention in the Śrīman-mahābhāratam too. In the sabhā-parva (7.19, *7.14 in critical text) Vālmīki’s presence in the court of Indra is mentioned by devarṣi Nārada. When bhagavān Śrī-kṛṣṇa goes to the court of Dhṛtarāṣṭra as the messenger, Vālmīki along with other maharṣis wish him success in the udyoga-parva (82.27, *81.27 in critical text). Later in droṇa-parva we see when Bhūriśravas has renounced the war and is in the state of dhyāna, Sātyaki beheads him.

ವಿದ್ಯಾಭವನದ ಅನುಭವಗಳು - 7

ಭವನದ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವೇದಘೋಷ ಆಗಬೇಕಿದ್ದಾಗ ಅದನ್ನು ರಾಜಗೋಪಾಲ್ ಅವರೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಘೋಷಕ್ಕೊಂದು ಗಾತ್ರ ಬೇಕೆನಿಸಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರದವರಾದ ಗಣೇಶ ಘನಪಾಠಿಗಳನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಘನಾಂತವಾಗಿ ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಬಲ್ಲವರಾದರೂ ರಾಜಗೋಪಾಲ್ ಅವರ ದನಿ ಮೃದು, ಮಧುರ, ಸಮಾಹಿತ. ಗಣೇಶ ಘನಪಾಠಿಗಳ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ರೂಕ್ಷತೆ ಹೆಚ್ಚು; ಅಬ್ಬರವೂ ಮಿಗಿಲು. ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ದನಿಯನ್ನೇ ಮುಂದುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ರಾಜಗೋಪಾಲ್ ಯಾರೊಡನೆ ವೇದ ಹೇಳುವಾಗಲೂ ಅನುನಯ ಮತ್ತು ಅನುಸರಣೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಧಾರಶ್ರುತಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಈ ವರ್ತನೆ ನನಗೆ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿ ತೋರಿದಾಗ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರವಿತ್ತಿದ್ದರು: “ಇದನ್ನು ನೀವು ನನ್ನ ಅಶಕ್ತಿ ಅಂತ ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

1857ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಮೆಲುಕು (ಭಾಗ ೨)

ನಷ್ಟವಾದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ

ಮೊದಲಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈವಶಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈಗ್ಗೆ ಐವತ್ತರವತ್ತು ವರ್ಷ ಹಿಂದೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಾವಣಿ ಎಲ್ಲಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಕೆಲವು ಸಾಲುಗಳು ಹೀಗಿದ್ದವು:

ಮಹಿಳೆಯೊಳು ಭಾರತಭೂಮಿಯ ವೈಭವ-
ಬೆಡಗನು ಕೇಳಿದ ಬ್ರಿಟೀಷರು
ಮಹದಾಕಾಂಕ್ಷದಿ ಬಂದರು ಇಲ್ಲಿಗೆ
ವ್ಯಾಪಾರಕೋಸುಗ ಮೊದಲಿಹರು.

ಕ್ಲೈವನ ಕಪಟಾಚಾರದಿ ಭಾರತ-
ಖಂಡದಿ ನೆಲಸಿದ ಬ್ರಿಟೀಷರು
ದೈವಧರ್ಮವನು ದೃಷ್ಟಿಸದೆಮ್ಮಯ
ದೇಶದ ಸಿರಿಯನು ದೋಚಿದರು…

ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟುಮಟ್ಟಿನ ರೋಷ ಇತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಇದರಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು.

Kathāmṛta - 104 - Śaśāṅkavatī-lambaka - The Stories of Vyāghrasena and Sundarasena-Mandāravatī

The minister Vikramakesarin finished narrating the story and said, “O king! The elderly brāhmaṇa narrated these stories and said, ‘Trivikramasena got everything he desired by the grace of the vetāla. You also learn this mantra to bring a vetāla under your control; you’ll find your king Mṛgāṅkadatta.