Maya was a sculptor of the rākṣasas. He was one of the few who remained alive without getting charred to death when the Khāṇḍava forest burned; out of his gratitude towards Arjuna for letting him live, he built a palatial sabhā as per the latter’s request. Maya gave Bhīma a mahāgadā (great mace) and Arjuna a conch named Devadatta.
M Venkatakrishnaiah, M S Puttanna, C Subbarao, and other language enthusiasts in Mysore decided to publish a monthly magazine called Hitabodhini. They decided it would have topics and discussions useful to the general readers that would encompass literature, science, history, and social welfare. After having finalized the size and the design, they decided to print a poem on the cover page that would convey their purpose. How to obtain such a poem? They requested many people. Those scholars composed their poems and handed it to them.
ಅಭಿನವಗುಪ್ತನು ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಯೂ (ಸಂ.೧, ಪು.೨೮೦) ರಸ ಮತ್ತು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಪ್ರಕಾರ ರತಿಭಾವದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಶೃಂಗಾರರಸವು ಕಾಮವೆಂಬ ಪುರುಷಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿ. ಅಂತೆಯೇ ಕ್ರೋಧಭಾವದಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ರೌದ್ರರಸವು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿ. ಇದೇ ರೀತಿ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಉತ್ಸಾಹಮೂಲದ ವೀರರಸವು ಸಂವಾದಿ. ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಂತೂ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ನಿರ್ವೇದವೆಂಬ ಭಾವಮೂಲವಾದ ಶಾಂತರಸವೇ ಸಂವಾದಿ. “ದಶರೂಪಕಾಧ್ಯಾಯ”ದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಕಡೆ ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪುರುಷಾರ್ಥಪಾರಮ್ಯವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತ ವಿವಿಧರಸಗಳಿಗೆ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳು ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತವೆಂಬುದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ರೌದ್ರರಸವನ್ನು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪವಿಡುವುದು ಸುವೇದ್ಯ.
In this discourse about the tradition of kṣātra in India, at every step, the storyline goes up and down, backwards and forward. It is my desire that all the important aspects must be covered in an informal yet succinct and rigorous manner. Consequently as we have observed so far, there have been several lineages of kings. Here I refer only to the great milestones of our history and tradition of kṣātra. So much more has to be said, going further back into the past and moving forward too.
In the north, Arjuna went to Gaṅgādvāra, the Agastyavaṭa in the Himalayan region, Vasiṣṭha mountain, Hiraṇyabindu, and other pilgrimage centres; in the east, he went to the Naimisāraṇya, River Kauśikī, Gayā, Gaṅgā, Mahendra mountain, Maṇalūra, and other places; in the south, he went to the Pañca-tīrtha[1] and other places; in the west, he visited several famous pilgrimage centres and finally came to Prabhāsapura.
அயோத்தியா காண்டத்தில் ராமனுக்கும் அந்நாட்டு மக்களுக்குமான பரஸ்பர அன்பு நன்றாய் புலப்படுகிறது. அவன் அவர்களை சந்தித்து அவர்களது சுக துக்கங்களில் பங்கெடுத்துக் கொள்வான். அவர் சிரித்தால் தான் அகமகிழ்ந்தும், அவர் துக்கப்பட்டால் தான் துயர்வுற்றும் இருந்தான். ஒரு நாள்கூட அவர்களில் எவரையேனும் காணாமல் இருந்தால், அவர்களைக் காணவில்லையே என ஏங்குவான். அவர்களும் ராமனை ஒரு தினமேனும் சந்திக்காதிருந்தால் எதையோ இழந்துவிட்டதாகவே எண்ணுவார்கள். மொத்தத்தில் ராமன் தன் பிரஜைகளை சந்திக்காத நாளென்பதே கிடையாது; அதற்கான சாத்தியமும் குறைவானதே!
“प्रणयिषु वा दाक्षिण्यादथवा सद्वस्तुपुरुषबहुमानात्।
