The Hanūmannāṭaka, which is also called the Mahānāṭaka narrates the entire story of the Rāmāyaṇa. The play is famous more for its unique structure and less for its storyline. To understand the special nuances of the play, one must have a good understanding of the original epic.
Let us look at a few instances that illustrate these traits.
The self-effacing DVG protested against having a special issue of a literary magazine dedicated to him and against a book written about him (Masti Venkatesha Iyengar: 27.5.1950, V Sitaramiah: 25.4.1973). When V Sitaramiah wished to celebrate DVG’s eightieth birthday, he made a mockery of the proposal by suggesting eight hilarious activities (23.12.1968). When he was pressed into accepting an Hon. D. Litt. from the University of Mysore, he remarked:
The publication of this volume of letters is a significant milestone in our endeavour to make available the major works of D V Gundappa in English. Together with the eleven-volume Selected Writings of D. V. Gundappa, it brings to light important primary material for the first time.
From the Uttara-kāṇḍa of Vālmīki’s Rāmāyaṇa, we learn that Rāma had made up his mind to perform the aśvamedha accompanied by the golden image of Sītā. He does not expect Sītā to perform a śapatha, i.e., take an oath as per his whims. In fact, Vālmīki suggests the act. Bhū-devī does not come to take her away either, but instead, declares her pātivratya before the people gathered there.
रुद्रवर्मा, भववर्मा, महेंद्र, ईशान और जयवर्मा सहित राजाओं की एक लंबी सूची ने इस देश पर शासन किया। उनके शासनकाल के दौरान लिखे गए सैकड़ों संस्कृत शिलालेख आज भी मौजूद हैं। इन शिलालेखों में भाषा, शैली और भावना में जो शास्त्रीयता प्रदर्शित होती है, वह वास्तव में प्रशंसनीय है। क्षात्र का योगदान काफी असाधारण है क्योंकि इसने कंबुज में सनातन-धर्म के विभिन्न पहलुओं को संरक्षित करने में मदद की। 6वीं शताब्दी ईस्वी में शासन करने वाले जयवर्मा, एक सक्षम और दयालु प्रशासक के रूप में प्रतिष्ठित हुए। उन्होंने प्रसिद्ध रूप से कौटिल्य द्वारा अपने अर्थशास्त्र में निर्धारित सिद्धांतों
ಇನ್ನು ರಾಯರ ಕಲಾಕೌಶಲವನ್ನು ಕುರಿತು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಂತಿಸಬಹುದು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕಲ್ಪಿತ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ರೂಪಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾವಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ; ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಲಕೆಲವು ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ಬಾರಿ ತಮ್ಮ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಆತ್ಮೀಯರ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಮಣಿದು, ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಓಗೊಟ್ಟು ಒಂದೆರಡು ರಂಗಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಹಿತಮಿತವಾದ ವೀಣಾವಾದನದ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ನೀಡಿದ್ದರು.
The Kundamālā is a play in six acts based on the Uttara-rāmāyaṇa. The following is the summary –
Lakṣmaṇa, as per the command of Rāma, drops off a pregnant Sītā on the banks of the river Gaṅgā, and returns to his kingdom. That evening, Sage Vālmīki finds her there, identifies her, and escorts her to his āśrama. Sītā pledges before the Gaṅgā that she would worship every day using kunda-mālā, i.e., a garland of jasmine flowers, if her delivery is smooth (Act 1).
‘ಅವಧೂತ’ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಾಯರ ಸುವಿಖ್ಯಾತ ಗ್ರಂಥ ‘ಶಾರದಾಪೀಠದ ಮಾಣಿಕ್ಯ’ಕ್ಕೆ ಅನುಬಂಧವೆನ್ನಬಹುದು. ಅವಧೂತತ್ವ ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ದಾರ್ಶನಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಗಿಲಾದ ಆದರವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ವೇದಾಂತವಾಗಲಿ, ಬೌದ್ಧವಾಗಲಿ, ಜೈನವಾಗಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತರ, ಬುದ್ಧರ, ಅರ್ಹಂತರ ಕೇವಲಸ್ಥಿತಿ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ‘ತ್ರಿಪುರಾರಹಸ್ಯ’ದ ‘ಅಷ್ಟಾವಕ್ರೀಯ’, ‘ಅವಧೂತಗೀತೆ’, ‘ಅವಧೂತೋಪನಿಷತ್ತು’, ‘ಮಹೋಪನಿಷತ್ತು’ ಮುಂತಾದ ಆಕರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸರಳಸುಂದರ ವಿಷಯನಿರೂಪಣೆಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಪ್ರಖರವಾದ ವೈರಾಗ್ಯ, ಉತ್ಕಟವಾದ ಅದ್ವೈತತ, ಪ್ರಚಂಡವಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಭಾವ. ರಾಯರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬರೆಹಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕಾಣಸಿಗುವ ಸಾಧನಪ್ರಧಾನವಾದ ಮನೋಧರ್ಮಕ್ಕೆ ‘ಅವಧೂತ’ವೂ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ನಿದರ್ಶನ.
कश्मीर अपने आप में भारतवर्ष की सांस्कृतिक गाथा में एक गौरवशाली अध्याय है। इस्लाम ने कश्मीर की अभिन्न सांस्कृतिक विरासत को कितनी क्रूरता से नष्ट कर दिया, यह भी उतना ही निराशाजनक किस्सा है। यह रक्त से लथपथ और दिल दहला देने वाले प्रकरणों से भरी एक क्रूर गाथा है। कश्मीर, जो महाभारत के समय से प्रसिद्ध था, अशोक के समय तक लगातार एक अविच्छिन्न हिंदू माहौल में फला-फूला। और फिर, उसने इसे बौद्ध धर्म से परिचित कराया।