1857ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಮೆಲುಕು (ಭಾಗ ೭)

ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ‘ದುಃಸ್ವಪ್ನ’ವಾಯಿತು ಭಾರತ

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಲಗ್ಗೆಯಿಟ್ಟ ಕೆನಡಾ, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೊದಲಾದವೆಲ್ಲ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲೊನಿ (ವಸಾಹತುಗಳಾಗಿ) ತಮ್ಮ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಏಕೈಕ ಅಪವಾದವೆಂದರೆ ಭಾರತದೇಶ ಮಾತ್ರ. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೂ ಅವರು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲಸಲಾಗದ ಒಂದೇ ಒಂದು ದೇಶವೆಂದರೆ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ. ಅವರು ಹೋದ ಬೇರೆಲ್ಲ ದೇಶಗಳನ್ನು ಅವರು ಮನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ‘ಟರ್ಫ್’ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅವರಿಗೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡದ ದೇಶ ಭಾರತ. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇಲ್ಲಿ ಬೇರು ಬಿಡಲು ಆಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ‘ನಮಗಿದು ಬೇಡ’ ಎಂದೇ ಹೇಳುವಷ್ಟು ಹತಾಶರಾಗಿದ್ದರು ಬ್ರಿಟಿಷರು. ಇಂಥ ಸಮೃದ್ಧ ಸುಂದರ ನಂದನವನ ಅವರಿಗೇಕೆ ಬೇಡವಾಯಿತು?

ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕರೆನಿಸಿದ್ದವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೆಸೆಡೆಂಟರುಗಳಾಗಿಯೊ ಕಲೆಕ್ಟರುಗಳಾಗಿಯೊ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿಖ್ಯಾತನಾದ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವನೂ ಅಷ್ಟೆ: ಅಪ್ರಯೋಜಕನೆಂದು ಅವನನ್ನು ಅವರಪ್ಪ ಒದ್ದು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದ್ದ. ಅಂಥವನು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ. ಹೀಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವುದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ತರುಣರೆಲ್ಲರ ಹೆಗ್ಗನಸಾಗಿತ್ತು.

ಆದರೆ 1857ರ ನಂತರ ಈ ಚಿತ್ರ ಪೂರ್ತಿ ತಲೆಕೆಳಗಾಯಿತು! ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿಚ್ಛಿಸುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಐ.ಸಿ.ಎಸ್. (ಇಂಡಿಯನ್ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್) ಪೂರ್ತಿ ನೆಲಕಚ್ಚಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತರುಣರು ‘ನಾವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಾರೆವು’ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಹೋಗಲೇಬೇಕಾದಾಗ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಮರಳಲು ರಜಾಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಅಧಿಕಾರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡದು ವೈಭವೋಪೇತ ಜೀವನ ನಡೆಸಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಲಾಷೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತರುಣರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಮಿಸಿತು. 1857ರ ಸಮರದ ದೂರಗಾಮಿ ಪರಿಣಾಮ ಇಂಥದು. ಅಳಿದುಳಿದವರೂ ಆಮೇಲೆ ಗಂಟುಮೂಟೆ ಕಟ್ಟಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಉಳಿಯಲೇ ಇಲ್ಲ. ಔಷಧಕ್ಕೆಂಬಂತೆ ಹಲಕೆಲವರು ಇದ್ದಾರು. ಹೀಗೆ ಭಾರತ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕಾಲೊನಿ ಆಗಲಿಲ್ಲ; ಇನ್ನು ಮುಂದೆಯೂ ಎಂದೂ ಆಗುವ ಸಂಭವ ಇಲ್ಲ.

ಅಸ್ತಗೊಂಡ ಧರ್ಮಾಂತರಣ

ಬ್ರಿಟಿಷರ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರಾಂಕ್ಷೆ ಮಣ್ಣುಗೂಡಿದಂತೆ ಅವರ ಕ್ರೈಸ್ತೀಕರಣ ಅಭಿಯಾನವೂ ಅಸ್ತವಾಯಿತು, ಇವ್ಯಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಪಾರ್ಟಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹೀಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲವಾಗಿದ್ದವು. ಅವೆಲ್ಲ ಈಗ ಹತಪ್ರಭವಾದವು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಲಸೆ ಹೋದೆಡೆಯೆಲ್ಲ ಕ್ರೈಸ್ತಮತ State religion ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಪರಿವರ್ತನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದುದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಒಂದು ಹಂತದಿಂದಾಚೆಗೆ ‘ಈ ರಗಳೆ ನಮಗೆ ಬೇಡ’ ಎಂದೇ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಕೈಬಿಟ್ಟಿತು.

1857ರ ಯುದ್ಧವೆಲ್ಲ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಣಿಯೇ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜನರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಆಶ್ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಳು – ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ. ಆ ಆಶ್ವಾಸನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿನದೇ ಹೀಗಿತ್ತು: “We shall not interfere in the religion of the native people.” ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ವಿಲ್ಬರ್ಫೋರ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದು – ಅಧಃಪಾತದಿಂದ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಭಗವಂತ ನಮ್ಮನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ – ಎಂದು: “We are here to enlighten and inform the minds of the subjects of our East Indian empire.” 1813ರ ಜೂನ್ 22ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ‘ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್’ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಆತ ಹೀಗೆಂದಿದ್ದ: “Upon the whole, we cannot help recognising in the people of Hindusthan a race of men lamentably degenerate and base, retaining but a feeble sense of moral obligation.” ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ತರುಣರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬೋಧನೆಯೆಂದರೆ ಪೂರ್ವದೇಶಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬಿಳಿಯರ ಜಗದುದ್ಧಾರ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು. ರುಡ್ಯಾರ್ಡ್ ಕಿಪ್ಲಿಂಗನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವನ ಇದು:

Your new-caught sullen peoples
Half devil and half child
. . . . .
Take up the White Man’s
                                    burden-
And reap his old reward:
The blame of those ye better,
The hate of those ye guard.

ಭಾರತೀಯರನ್ನು ನಾಗರಿಕಗೊಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲಿದೆ – ಎಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ತರುಣರಿಗೆ ಆವಾಹನೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆಲ್ಲ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪಾಲಿಗೆ ಈಗ ಭಾರತವೆಂದರೆ ದುಃಸ್ವಪ್ನವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು!

ಭಾರತ ಕ್ರೈಸ್ತವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಆಗಲಿಲ್ಲ; ತಾನು ತಾನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಇದನ್ನು ಆಗಿಸಿದ್ದು 1857ರ ಮಹಾಸಮರ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟ

ಈಗ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬರೋಣ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಬೇರೆಬೇರೆ ಮಜಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ. ಒಂದು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಾದಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಡೆದವು. ಇಡೀ ದೇಶದ ಜನತೆಯನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾಭಿಮುಖಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪಾತ್ರವಿತ್ತೆಂಬುದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹ. ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ – ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೈನಿಕನನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಈ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆ ಮಾರ್ಗದಿಂದಷ್ಟೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದೂ ದಿಟವೇ. ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಾಮದ ನಿರ್ವಾಹಕರಾದವರು ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ – ತಮ್ಮ ‘ಆಜಾದ್ ಹಿಂದ್ ಫೌಜ್’ ಅಥವಾ ‘ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಮಿ’ಯ ಸಂಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ. ಅದು ನಡೆದದ್ದು 1942–46ರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ. ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಡೊಂದಿದೆ: “ರುನಾವೀಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕೋಣ್ಹಾ ಮಿಳಾಲೇ?” – ಶಸ್ತ್ರಪ್ರಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಬಂದದ್ದಿದೆಯೆ? ಯಾರಿಗೂ ಬಂದಿಲ್ಲ.

ನಾಡು ಶಸ್ತ್ರಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಂತ ಹೊರತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಾರದು – ಎಂಬ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನವನ್ನ ಈ ದೇಶದ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಬೇರೂರುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದು 1942ರಿಂದಾಚೆಗಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ನಿರ್ಗಮಿಸಬೇಕಾದ ಸಮಯ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆ ಸ್ಥಿತಿ ತಲಪುವುದಕ್ಕೆ ಅನ್ಯ ಕಾರಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತ್ತಷ್ಟೆ. ಆಚಾರ್ಯ ಕೃಪಲಾನಿ ಒಂದೆಡೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ – ‘India had become a hot potato’ ಎಂದು. ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ನುಂಗಲೂ ಆಗದ ಉಗುಳಲೂ ಆಗದ ತುತ್ತು ಆಗಿತ್ತು ಭಾರತ. ಎಷ್ಟೇ ಸಾಹಸ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಶಕ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.

ಮುಂದುವರೆಯುವುದು...

(ಈ ಲೇಖನವು 'ಉತ್ಥಾನ' ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಜುಲೈ ೨೦೦೭ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಡಿಜಿಟೈಜೇಷನ್ (ಟಂಕನ) ಮಾಡಿಸಿದ್ದ ಶ್ರೀ ವಿಘ್ನೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟರಿಗೂ ಕರಡುಪ್ರತಿ ತಿದ್ದಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಕಶ್ಯಪ್ ನಾಯ್ಕ್ ಅವರಿಗೂ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.)

Author(s)

About:

After securing a gold medal at the Maharaja's College, Mysore, Dr. Sripathi Shastry went on to pursue an MA in History and a Ph.D at Pune University. He served as the Head of the Department of History, Pune University for several decades in addition to being one of the most prominent leaders of the Rashtriya Swayamsevak Sangh. A polyglot and polymath, Dr. Shastry was widely read in Indian and Western literature, Indian and world History, several areas of Indian culture and spirituality. He travelled across the world delivering lectures and seminars on Indian culture and history. His speech on Christianity in India was later made into a booklet titled Retrospect: The RSS View on Christianity in India.

Prekshaa Publications

The Mahābhārata is the greatest epic in the world both in magnitude and profundity. A veritable cultural compendium of Bhārata-varṣa, it is a product of the creative genius of Maharṣi Kṛṣṇa-dvaipāyana Vyāsa. The epic captures the experiential wisdom of our civilization and all subsequent literary, artistic, and philosophical creations are indebted to it. To read the Mahābhārata is to...

Shiva Rama Krishna

சிவன். ராமன். கிருஷ்ணன்.
இந்திய பாரம்பரியத்தின் முப்பெரும் கதாநாயகர்கள்.
உயர் இந்தியாவில் தலைமுறைகள் பல கடந்தும் கடவுளர்களாக போற்றப்பட்டு வழிகாட்டிகளாக விளங்குபவர்கள்.
மனித ஒற்றுமை நூற்றாண்டுகால பரிணாம வளர்ச்சியின் பரிமாணம்.
தனிநபர்களாகவும், குடும்ப உறுப்பினர்களாகவும், சமுதாய பிரஜைகளாகவும் நாம் அனைவரும் பரிமளிக்கிறோம்.
சிவன் தனிமனித அடையாளமாக அமைகிறான்....

ऋतुभिः सह कवयः सदैव सम्बद्धाः। विशिष्य संस्कृतकवयः। यथा हि ऋतवः प्रतिसंवत्सरं प्रतिनवतामावहन्ति मानवेषु तथैव ऋतुवर्णनान्यपि काव्यरसिकेषु कामपि विच्छित्तिमातन्वते। ऋतुकल्याणं हि सत्यमिदमेव हृदि कृत्वा प्रवृत्तम्। नगरजीवनस्य यान्त्रिकतां मान्त्रिकतां च ध्वनदिदं चम्पूकाव्यं गद्यपद्यमिश्रितमिति सुव्यक्तमेव। ऐदम्पूर्वतया प्रायः पुरीपरिसरप्रसृतानाम् ऋतूनां विलासोऽत्र प्रपञ्चितः। बेङ्गलूरुनामके...

The Art and Science of Avadhānam in Sanskrit is a definitive work on Sāhityāvadhānam, a form of Indian classical art based on multitasking, lateral thinking, and extempore versification. Dotted throughout with tasteful examples, it expounds in great detail on the theory and practice of this unique performing art. It is as much a handbook of performance as it is an anthology of well-turned...

This anthology is a revised edition of the author's 1978 classic. This series of essays, containing his original research in various fields, throws light on the socio-cultural landscape of Tamil Nadu spanning several centuries. These compelling episodes will appeal to scholars and laymen alike.
“When superstitious mediaevalists mislead the country about its judicial past, we have to...

The cultural history of a nation, unlike the customary mainstream history, has a larger time-frame and encompasses the timeless ethos of a society undergirding the course of events and vicissitudes. A major key to the understanding of a society’s unique character is an appreciation of the far-reaching contributions by outstanding personalities of certain periods – especially in the realms of...

Prekṣaṇīyam is an anthology of essays on Indian classical dance and theatre authored by multifaceted scholar and creative genius, Śatāvadhāni Dr. R Ganesh. As a master of śāstra, a performing artiste (of the ancient art of Avadhānam), and a cultured rasika, he brings a unique, holistic perspective...

Yaugandharam

इदं किञ्चिद्यामलं काव्यं द्वयोः खण्डकाव्ययोः सङ्कलनरूपम्। रामानुरागानलं हि सीतापरित्यागाल्लक्ष्मणवियोगाच्च श्रीरामेणानुभूतं हृदयसङ्क्षोभं वर्णयति । वात्सल्यगोपालकं तु कदाचिद्भानूपरागसमये घटितं यशोदाश्रीकृष्णयोर्मेलनं वर्णयति । इदम्प्रथमतया संस्कृतसाहित्ये सम्पूर्णं काव्यं...

Vanitakavitotsavah

इदं खण्डकाव्यमान्तं मालिनीछन्दसोपनिबद्धं विलसति। मेनकाविश्वामित्रयोः समागमः, तत्फलतया शकुन्तलाया जननम्, मातापितृभ्यां त्यक्तस्य शिशोः कण्वमहर्षिणा परिपालनं चेति काव्यस्यास्येतिवृत्तसङ्क्षेपः।

Vaiphalyaphalam

इदं खण्डकाव्यमान्तं मालिनीछन्दसोपनिबद्धं विलसति। मेनकाविश्वामित्रयोः समागमः, तत्फलतया शकुन्तलाया जननम्, मातापितृभ्यां त्यक्तस्य शिशोः कण्वमहर्षिणा परिपालनं चेति काव्यस्यास्येतिवृत्तसङ्क्षेपः।

Nipunapraghunakam

इयं रचना दशसु रूपकेष्वन्यतमस्य भाणस्य निदर्शनतामुपैति। एकाङ्करूपकेऽस्मिन् शेखरकनामा चित्रोद्यमलेखकः केनापि हेतुना वियोगम् अनुभवतोश्चित्रलेखामिलिन्दकयोः समागमं सिसाधयिषुः कथामाकाशभाषणरूपेण निर्वहति।

Bharavatarastavah

अस्मिन् स्तोत्रकाव्ये भगवन्तं शिवं कविरभिष्टौति। वसन्ततिलकयोपनिबद्धस्य काव्यस्यास्य कविकृतम् उल्लाघनाभिधं व्याख्यानं च वर्तते।

Karnataka’s celebrated polymath, D V Gundappa brings together in the third volume, some character sketches of great literary savants responsible for Kannada renaissance during the first half of the twentieth century. These remarkable...

Karnataka’s celebrated polymath, D V Gundappa brings together in the second volume, episodes from the lives of remarkable exponents of classical music and dance, traditional storytellers, thespians, and connoisseurs; as well as his...

Karnataka’s celebrated polymath, D V Gundappa brings together in the first volume, episodes from the lives of great writers, poets, literary aficionados, exemplars of public life, literary scholars, noble-hearted common folk, advocates...

Evolution of Mahabharata and Other Writings on the Epic is the English translation of S R Ramaswamy's 1972 Kannada classic 'Mahabharatada Belavanige' along with seven of his essays on the great epic. It tells the riveting...

Shiva-Rama-Krishna is an English adaptation of Śatāvadhāni Dr. R Ganesh's popular lecture series on the three great...

Bharatilochana

ಮಹಾಮಾಹೇಶ್ವರ ಅಭಿನವಗುಪ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ವಿದ್ಯಾವಲಯದಲ್ಲಿ ಮರೆಯಲಾಗದ ಹೆಸರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶೈವದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಮೀಮಾಂಸೆಗಳ ಪರಮಾಚಾರ್ಯನಾಗಿ  ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇವನು ಜ್ಞಾನಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾನೆ. ಭರತಮುನಿಯ ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವನೊಬ್ಬನೇ ನಮಗಿರುವ ಆಲಂಬನ. ಇದೇ ರೀತಿ ರಸಧ್ವನಿಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು...

Vagarthavismayasvadah

“वागर्थविस्मयास्वादः” प्रमुखतया साहित्यशास्त्रतत्त्वानि विमृशति । अत्र सौन्दर्यर्यशास्त्रीयमूलतत्त्वानि यथा रस-ध्वनि-वक्रता-औचित्यादीनि सुनिपुणं परामृष्टानि प्रतिनवे चिकित्सकप्रज्ञाप्रकाशे। तदन्तर एव संस्कृतवाङ्मयस्य सामर्थ्यसमाविष्कारोऽपि विहितः। क्वचिदिव च्छन्दोमीमांसा च...

The Best of Hiriyanna

The Best of Hiriyanna is a collection of forty-eight essays by Prof. M. Hiriyanna that sheds new light on Sanskrit Literature, Indian...

Stories Behind Verses

Stories Behind Verses is a remarkable collection of over a hundred anecdotes, each of which captures a story behind the composition of a Sanskrit verse. Collected over several years from...