‘ನೆಲೆ’: ಸಾವಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವನಮೀಮಾಂಸೆ - 1

This article is part 1 of 3 in the series "ನೆಲೆ" ಕಾದಂಬರಿಯ ವಿಮರ್ಶೆ

ಭೂಮಿಕೆ

ಮಾಸರ್ತುದರ್ವೀಪರಿಘಟ್ಟನೇನ

ಸೂರ್ಯಾಗ್ನಿನಾ ರಾತ್ರಿದಿವೇಂಧನೇನ |

ಅಸ್ಮಿನ್ಮಹಾಮೋಹಮಯೇ ಕಟಾಹೇ

ಭೂತಾನಿ ಕಾಲಃ ಪಚತೀತಿ ವಾರ್ತಾ ||

ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷ “ಏನು ವಾರ್ತೆ?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, “ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿ, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನೇ ಒಲೆಗೆ ಇಂಧನವನ್ನಾಗಿಸಿ, ಮೋಹವೆಂಬ ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಋತು-ಮಾಸಗಳೆಂಬ ಸೌಟಿನ ಮೂಲಕ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ಕಾಲನೆಂಬ ಬಾಣಸಿಗ ಬೇಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ” ಎಂಬುದು ಧರ್ಮರಾಜ ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತರ.

ನಿಜಕ್ಕೂ ವಾರ್ತೆಯೆಂದರೇನು? ವರ್ತಮಾನದ ವಿವರಣೆಯೇ ಅಲ್ಲವೇ? ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ನಮ್ಮೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳೆಂದರೆ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾವು—ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಜೀವನ, ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಕಾಣುವ ವಿವಿಧರೀತಿಯ “ಪಾಕ”. ಇವು ಜೀವಸ್ಪಂದವಿರುವ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಹಜವೇ ಆದರೂ ಅವನ್ನು ಕುರಿತು ಆಲೋಚಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಸಿದ್ಧಿ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ.

ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡ ಭೈರಪ್ಪನವರಿಗೆ ಸಾವು ಮತ್ತದರ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವಾದ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗೆಗೆ ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿದುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವೇನಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡ—ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಮೂಲಕ ನಮಗೂ ಕಾಣಿಸಿದ—ಒಳನೋಟಗಳು ಮಾತ್ರ ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ.

“ಪರ್ವ” ಬರೆದ ಬಳಿಕ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡ ಸಾವಿನ ಭಾವವನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಹೊರಟಾಗ ರೂಪುಗೊಂಡ ಕಾದಂಬರಿಯೇ “ನೆಲೆ” ಎಂದು ಭೈರಪ್ಪನವರೇ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪರ್ವದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹುಟ್ಟಿನ ಅನಂತ ಮುಖಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಬಗೆಬಗೆಯ ಮುಸುಕುಗಳನ್ನು ಸರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ ಲೇಖಕರ ಗಮನವು ಆ ಬಳಿಕ ಸಾವಿನತ್ತ ಸರಿದದ್ದು ಯುಕ್ತವೇ ಆಗಿದೆ. ಹುಟ್ಟನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟವರಿಗೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡದ್ದು ಸಾವು.

ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯು ಮೃತ್ಯುವಿನ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆಯಾದರೂ ಅದೊಂದೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಿಲ್ಲ. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಅಮೃತಸಾಗರದ ಕಣಗಳೆಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ಅದಕ್ಕುಂಟು. ಹರಿಯುವ ನದಿ ನಿಶ್ಚಲವಾದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರಿ ನೀರೊಂದು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುವಂತೆಂದು ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ತಾತ್ಪರ್ಯ. ಹಳೆಯ ನೀರು ಹರಿದಂತೆ ಹೊಸ ನೀರು ಕೂಡುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನೇ “ಪ್ರವಾಹನಿತ್ಯತ್ವ” ಎನ್ನುವರು. ಭೌತಿಕವಾಗಿ ತಾನಿಲ್ಲವಾಗಲು, ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ತನ್ನದು ಏನಾದರೂ ಉಳಿಯಲೆಂಬುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಬಯಕೆಯಷ್ಟೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾಲವು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪರಿಹಾರವೇ ಸಂತಾನ. ಸಂತಾನವೆಂದರೆ ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಕೆರೆ, ಬಾವಿ, ಉದ್ಯಾನ, ದೇವಾಲಯ, ಒಳ್ಳೆಯ ಗ್ರಂಥ—ಇವುಗಳ ನಿರ್ಮಿತಿಗೂ ಸಂತಾನವೆಂದೇ ಹೆಸರು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿವು ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತವಾಗಿರುವ ಶಾಶ್ವತತೆಯ ಬಯಕೆಯ ಸಂಕೇತಗಳು.

ಪ್ರವೇಶಿಕೆ

“ನೆಲೆ” ಭೈರಪ್ಪನವರ ವಿನೂತನ ಸೃಷ್ಟಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಕೇವಲ ನೂರ ಎಂಬತ್ತೇಳು ಪುಟಗಳಿರುವ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಥಾತಂತು ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬಷ್ಟು ತೆಳುವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೃತಿಯ ಒಟ್ಟಂದದ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಯಾವ ಕೊರತೆಯೂ ಆಗಿಲ್ಲ. ಪಾತ್ರಗಳಿರುವುದು ಕೆಲವೇ; ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಪ್ರಸ್ಫುಟ. ಘಟನೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ದೇಶ-ಕಾಲಪರಿಧಿಯೂ ಮಿತವಾದುದೇ. ಹಾಸನದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ, ಹತ್ತು-ಹನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಬಿಚ್ಚಿಡುವ ಭಾವಪ್ರಪಂಚದ ಹರಹು ಅಸೀಮ, ಅನಂತ. 

ಜವರಾಯಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಪ್ಪ ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳು. ಇವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಯಮಧರ್ಮನ ಪರ್ಯಾಯಪದಗಳನ್ನೇ ಹೆಸರಾಗಿಸಿರುವುದು ಭೈರಪ್ಪನವರ ಔಚಿತ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ನಿದರ್ಶನ. ಬಾಲ್ಯಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಅವರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬ ಛಾಪಾಕಾಗದದ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಬದುಕಿಡೀ ಹುಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಾಣಿಜ್ಯವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ವಿಶ್ವಸಂಚಾರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬ ಗೃಹಸ್ಥನಾದರೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗೆ ಮದುವೆಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವ್ರತವನ್ನು ಇಬ್ಬರೂ ಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾದಂಬರಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಜವರಾಯಿ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ; ಕಾಳಪ್ಪನಿಗೆ ಸಾವಿನ ಉತ್ಕಟ ಸಂವೇದನೆಯೊದಗಿ ಅವನು ಅದರ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ.

ಮರಣದ ಬಗೆಗಿನ ಈ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಹೊಸ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯಬಿಟ್ಟು ಆ ಮೂಲಕ ಕೃತಿಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿರುವ ಪಾತ್ರ ಪಾರ್ವತಿಯದು. ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ನರ್ಸ್ ಆದ ಈಕೆ, ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಪಂದನೆ ಸಿಗದೆ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿರುವ ಜವರಾಯಿಗೆ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿ ಒದಗುತ್ತಾಳೆ.

ಸಂಸಾರಸ್ಥನಾದ ಜವರಾಯಿ, ಅವಿವಾಹಿತೆಯಾದರೂ ಸಂತಾನವಿರುವ ಪಾರ್ವತಿ ಮತ್ತು ಮದುವೆಯಾಗದ ಕಾಳಪ್ಪ—ಈ ಮೂವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಜೀವನಾನುಭವದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಏಕತಾನತೆಯಿರದೆ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಜವರಾಯಪ್ಪನ ಸಾವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆಂಬುದರ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ: ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿ ಕಾಳಪ್ಪ, ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಪ್ರೇಯಸಿಯಾಗಿ ಪಾರ್ವತಿ ಮತ್ತು ಮಗನಾಗಿ ಕುಮಾರ್. ಮುಖ್ಯವಾದ ಕಥನೋಪಕರಣವಾಗಿ ಡೈರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಕಾರಣ, ಪಾತ್ರಗಳು ವರ್ತಮಾನಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ಭೂತ-ಭವಿಷ್ಯತ್ತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಚರಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ಇಡಿಯ ಕೃತಿಯು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಕ್ತವಾಗದೆ ಏಕಧಾರೆಯಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಕಾರಣ ಪರಿಣಾಮವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿದೆ, ಉತ್ಕಟವಾಗಿದೆ.         

ಘಟನೆಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಶಕ್ತಿಯಿರುವುದು ಪಾತ್ರಗಳ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೃತಿಯ ಬಹುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಲೋಚನೆಯ ಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಬಳಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಆಲೋಚನೆಯದ್ದೇ ಬೇರೊಂದು ಭಾಷೆಯಿದೆಯೆಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ; ಮಾಮೂಲಿನದಕ್ಕಿಂತ ಇದರಲ್ಲಿ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚೆಂದು ತಾತ್ಪರ್ಯವಷ್ಟೆ. ಬರೆಯುವಾಗ, ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಯಾವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವೆವೋ ಅದನ್ನು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ನಾವೇ ಚಿಂತಿಸುವಾಗ ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲವಷ್ಟೆ. ಒಮ್ಮೆ ನಿಂತು, ಒಮ್ಮೆ ಓಡಿ, ಇಲ್ಲಿ ಜಿಗಿದು, ಅಲ್ಲಿ ಧುಮುಕಿ ಅನೂಹ್ಯವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ ನಮ್ಮ ಚಿಂತನತರಂಗಗಳು. ಇದರಿಂದ ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ತೆರನಾದ ಅಸಮಗ್ರತೆ ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಹೀಗೆಯೇ ಮಾತನಾಡಿದರೆ? ಅದು ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಕಗ್ಗವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಇಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯಿರುವ ಪ್ರಜ್ಞಾಪ್ರವಾಹರೂಪದ ಕಥನವಿಧಾನವನ್ನು ಲೇಖಕರು ಕೃತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹಲಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದಾದರೂ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ಪುಟಗಳಲ್ಲಿದು ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತಿದೆ. ಉದಾ: “ಒಂಬತ್ತೂವರೆ, ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಫ್ರಿಜ್ ಕ್ಲೀನಾಗಿ, ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಸಾಯಂಕಾಲ ಥೂ ಸೋಮಾರಿ ಮನುಷ್ಯ ಮುಂದೆ ಬರೂದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ತಂದೆ ತಾಯಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಬೆಳಸಿದ್ದರೆ ತಾನೆ ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನರ್ಸ್ ಸೂಳೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಾನಾಗಿದ್ದರೆ ಇಮ್ಮಿಡಿಯೆಟ್ ಆಗಿ ಡೈವೊರ್ಸಿಗೆ ಹಾಕಿ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಮೊದಲು ಬೇಕಾದ್ದು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ...” (ಪು. ೧೧) . ಇದರ ವಿಶ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಾಣಲು ಮಹಾಕೃತಿ ಪರ್ವಕ್ಕೇ ಶರಣಾಗಬೇಕು.

ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾದರೂ ಹಿರಿದಾದ ಮಹತ್ತ್ವವುಳ್ಳ ಪ್ರಕೃತ ಕೃತಿಯ ಸಮಗ್ರ ವಿವೇಚನೆ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನೇ ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಾದರೂ ಎಲ್ಲ ಸ್ವಾರಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೂ ಬೆಳಕು ಮೂಡುವುದೆಂಬ ವಿಶ್ವಾಸವಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮಹಾಕೃತಿಯೊಂದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನದ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತವಾದ ಸಾವಿನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತ್ರ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಾತ್ರಚಿತ್ರಣ, ಕಥನತಂತ್ರ

ಕುಮಾರ್-ಮಾಲತಿ. ಇಡಿಯ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಭೂತವಾದುದು ಕುಮಾರ್ ತನ್ನ ತಂದೆ ಜವರಾಯಿಗೆ ಹೇಳುವ ಮಾತು: “ನನ್ನನ್ನ ಹುಟ್ಸಿ ಅಂತ ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನ ಕೇಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದು ನಿಮ್ಮ ಮೊದಲ ತಪ್ಪು”. ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವೆಡೆ ಅನುವೃತ್ತವಾಗುವ ಈ ವಾಕ್ಯ ಮೊದಲು ಪ್ರಸ್ತಾವಗೊಳ್ಳುವುದು ಕಾಳಪ್ಪ ಮತ್ತು ಕುಮಾರರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ (ಪು. ೨೪). ಇಷ್ಟು ಗಹನವಾದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ತಲಪುವ ವೇಳೆಗೆ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿರುವುವು ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಮಾಲತಿ ದಂಪತಿಗಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳು. ಮುಂದೆ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿರುವ ಶೂನ್ಯತೆಯನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಡಲೋ ಎಂಬಂತೆ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಘಟನೆಗಳು ಸಮೃದ್ಧವೂ ಸವಿವರವೂ ಆಗಿವೆ. ತೊಳೆಯದಿರುವ ಫ್ರಿಜ್ಜಿನಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಕೆಲಸದ ಇಂಕ್ರಿಮೆಂಟಿನವರೆಗೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಎಷ್ಟೋ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಕಥೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಪುಟಗಳ ಒಳಗೇ ಮಾಲತಿ ಮತ್ತು ಕುಮಾರರು ವಾಚಕರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಚಿತರಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಇಬ್ಬರೂ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಸ್ವಭಾವದವರು. ಕಾಳು ಮಾವ ಮನೆಗೆ ಬರುವರೆಂದು ಗಂಡ ಹೇಳಿದಾಗ ಹೌಹಾರಿದ ಮಾಲತಿ ಅವರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನೆರವಾಗಬಲ್ಲರೆಂದು ತಿಳಿದೊಡನೆ ಗುಲಾಬ್ ಜಾಮೂನಿನ ಮೂಲಕ ಸತ್ಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವರನ್ನು ಕಂಡಕೂಡಲೇ ಇವಳ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು ಆತ ತೊಟ್ಟಿದ್ದ ಬಟ್ಟೆ; ಅವು ಜಪಾನ್ ಪಾಲ್ಯೆಸ್ಟರ್‌ನವೆಂದು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹೆಂಡತಿಗಿಂತ ಕಡಮೆ ಆದಾಯವಿರುವ ಕುಮಾರ್ ಕಾಳಪ್ಪನ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ನೋಡಿದಾಗ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ “ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟಿರಿ?” ಎಂದು. ಮಹಾಕವಿಯಾಗಲೆಂದು ಆಶಿಸಿ ಜವರಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನೆಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಮಾರನ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಚೋದ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಕೆಲವೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಾಂತರಂಗವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಸ್ವಲ್ಪದ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಲೇಖಕರು ಸಿದ್ಧಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ವಾಚಕರ ಭಾಗ್ಯ.  

ಇಂಥವರ ಮೇಲೆ ಜವರಾಯಿಯ ಸಾವು ಮಿಗಿಲಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ “ನನ್ನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದು ನಿಮ್ಮ ತಪ್ಪು” ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದ ಕುಮಾರ್ ತಂದೆಯ ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ ತಲೆಯನ್ನೂ ವಪನ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, “ಹುಟ್ಟಿಸೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿರಲಿಲ್ಲ” ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದವನು ವಾರ್ಷಿಕ ಶ್ರಾದ್ಧದ ಒಳಗಾಗಿ ತಮಗೊಂದು ಮಗುವಾಗಬೇಕೆಂದು ಹೆಂಡತಿಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಾಲತಿಯಾದರೋ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ನೃತ್ಯಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಡೊಮ್ ಹಿಡಿದು ಗಂಡನನ್ನು ಮಗು ಬೇಡವೆಂದು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವಳು ಈಗ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೇಳದಂತಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಒಬ್ಬರ ಸಾವಿನಿಂದ ಇತರರಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಲೇಖಕರು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕುಮಾರನ ಮನಃಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಾರಣ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೂ ಅದು ಭಯಜನಿತವಾದುದೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸಬಹುದು. ಸಂಗತಿಯೊಂದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಫುಟವಾದೀತು. ಹೆಣವನ್ನು ಸುಡುವಾಗ ನೋಡಿದ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಗುಹ್ಯಸ್ಥಾನವು ಕುಮಾರನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನಿಗೆ ಭಯವಾಗುತ್ತದೆ: “...ಒಂದೂವರೆ ದಿನದಿಂದ ಕೊರಡುಗಟ್ಟುತ್ತ ಬಂದ ಅಪ್ಪನ ಶಿಶ್ನವು ಬಿಗಿತು ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತಾ ಆಗುತ್ತಾ ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಅಲ್ಲ ಉತ್ಸಾಹ ಅಲ್ಲ ಭಯ ಹೂಂ ಭಯ ... ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗಿನ ಕರುಳು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಒತ್ತುತ್ತಾ ಕಣ್ಣುಮೂಗುಗಳಿಂದ ಭಯದ ಬಿಸಿ ಉಕ್ಕಿ ಮೈ ಎಲ್ಲ ನಡುಗಿ ಬೆವೆತು...” (ಪು. ೫೪). ಅಂತರಂಗಪರಿವರ್ತನೆಯ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೀಗೆ ಕನಸಿನ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸಿರುವುದು ಲೇಖಕರ ಔಚಿತ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಸೂರ್ಯಸಾಕ್ಷಿ. ಕುಮಾರನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಮತ್ತೂ ಪುಷ್ಟಿಕೊಡುವಂತೆ ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲಗಳ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ. ಕಾಳಪ್ಪನೊಡನೆ ಅಗಾಧವೂ ಅನಂತವೂ ಆದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಕುಮಾರ್ ತನ್ನ ಅಲ್ಪತೆಯನ್ನು ಮರೆತಿರಬಹುದು. ಮನುಷ್ಯರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾವನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಕುಮಾರನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತತೆಯ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿ ಸಂತಾನಾಪೇಕ್ಷೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿರಬಹುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಕಾಳಪ್ಪ ಹೇಳುವ ಮಾತು ಕೂಡ ಅವನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಸಂಭಾವ್ಯವೆನಿಸದು: “ನೀನು ನನ್ನನ್ನ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದು, ಹೆತ್ತದ್ದು ತಪ್ಪು ಅಂತ ಬರೀ ಅಂದರೆ ತಪ್ಪು ಅಂತ ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಿದ ಹಾಗಾಗುಲ್ಲ. ಇಕೊ ನೊಡು, ನೀನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡ್ಕತೀನಿ ಅಂತ ಭಾವರಹಿತನಾಗಿ ಜೀವ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ, ಹೆತ್ತ ಕೆಲಸವನ್ನು ತಪ್ಪಂತ ಸಾಧಿಸಿದ ಹಾಗಾಗುತ್ತೆ ... ಬದುಕಿಗೆ ಅರ್ಥವೇ ಇಲ್ಲ, ಜೀವಿಸೂದಕ್ಕಿಂತ ಹುಟ್ಟದಿದ್ದರೇ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು ಅನ್ನುವ ಏಕೈಕಭಾವನೆಯಿಂದ ಮಾಡಿಕೋಬೇಕು. ನಿನಗೆ ಜೀವಭಯವಿದೆ. ಅಂದರೆ ಜೀವಪ್ರೀತಿಯಿದೆ” (ಪು. ೨೫). ಈ ವಾಕ್ಯವು ಕಾದಂಬರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೂ ಹೌದು.

To be continued.

 

   Next>>

Author(s)

About:

Shashi Kiran B N holds a bachelor’s degree in Mechanical Engineering and a master's degree in Sanskrit. His interests include Indian aesthetics, Hindu scriptures, Sanskrit and Kannada literature and philosophy.

Prekshaa Publications

The Mahābhārata is the greatest epic in the world both in magnitude and profundity. A veritable cultural compendium of Bhārata-varṣa, it is a product of the creative genius of Maharṣi Kṛṣṇa-dvaipāyana Vyāsa. The epic captures the experiential wisdom of our civilization and all subsequent literary, artistic, and philosophical creations are indebted to it. To read the Mahābhārata is to...

Shiva Rama Krishna

சிவன். ராமன். கிருஷ்ணன்.
இந்திய பாரம்பரியத்தின் முப்பெரும் கதாநாயகர்கள்.
உயர் இந்தியாவில் தலைமுறைகள் பல கடந்தும் கடவுளர்களாக போற்றப்பட்டு வழிகாட்டிகளாக விளங்குபவர்கள்.
மனித ஒற்றுமை நூற்றாண்டுகால பரிணாம வளர்ச்சியின் பரிமாணம்.
தனிநபர்களாகவும், குடும்ப உறுப்பினர்களாகவும், சமுதாய பிரஜைகளாகவும் நாம் அனைவரும் பரிமளிக்கிறோம்.
சிவன் தனிமனித அடையாளமாக அமைகிறான்....

ऋतुभिः सह कवयः सदैव सम्बद्धाः। विशिष्य संस्कृतकवयः। यथा हि ऋतवः प्रतिसंवत्सरं प्रतिनवतामावहन्ति मानवेषु तथैव ऋतुवर्णनान्यपि काव्यरसिकेषु कामपि विच्छित्तिमातन्वते। ऋतुकल्याणं हि सत्यमिदमेव हृदि कृत्वा प्रवृत्तम्। नगरजीवनस्य यान्त्रिकतां मान्त्रिकतां च ध्वनदिदं चम्पूकाव्यं गद्यपद्यमिश्रितमिति सुव्यक्तमेव। ऐदम्पूर्वतया प्रायः पुरीपरिसरप्रसृतानाम् ऋतूनां विलासोऽत्र प्रपञ्चितः। बेङ्गलूरुनामके...

The Art and Science of Avadhānam in Sanskrit is a definitive work on Sāhityāvadhānam, a form of Indian classical art based on multitasking, lateral thinking, and extempore versification. Dotted throughout with tasteful examples, it expounds in great detail on the theory and practice of this unique performing art. It is as much a handbook of performance as it is an anthology of well-turned...

This anthology is a revised edition of the author's 1978 classic. This series of essays, containing his original research in various fields, throws light on the socio-cultural landscape of Tamil Nadu spanning several centuries. These compelling episodes will appeal to scholars and laymen alike.
“When superstitious mediaevalists mislead the country about its judicial past, we have to...

The cultural history of a nation, unlike the customary mainstream history, has a larger time-frame and encompasses the timeless ethos of a society undergirding the course of events and vicissitudes. A major key to the understanding of a society’s unique character is an appreciation of the far-reaching contributions by outstanding personalities of certain periods – especially in the realms of...

Prekṣaṇīyam is an anthology of essays on Indian classical dance and theatre authored by multifaceted scholar and creative genius, Śatāvadhāni Dr. R Ganesh. As a master of śāstra, a performing artiste (of the ancient art of Avadhānam), and a cultured rasika, he brings a unique, holistic perspective...

Yaugandharam

इदं किञ्चिद्यामलं काव्यं द्वयोः खण्डकाव्ययोः सङ्कलनरूपम्। रामानुरागानलं हि सीतापरित्यागाल्लक्ष्मणवियोगाच्च श्रीरामेणानुभूतं हृदयसङ्क्षोभं वर्णयति । वात्सल्यगोपालकं तु कदाचिद्भानूपरागसमये घटितं यशोदाश्रीकृष्णयोर्मेलनं वर्णयति । इदम्प्रथमतया संस्कृतसाहित्ये सम्पूर्णं काव्यं...

Vanitakavitotsavah

इदं खण्डकाव्यमान्तं मालिनीछन्दसोपनिबद्धं विलसति। मेनकाविश्वामित्रयोः समागमः, तत्फलतया शकुन्तलाया जननम्, मातापितृभ्यां त्यक्तस्य शिशोः कण्वमहर्षिणा परिपालनं चेति काव्यस्यास्येतिवृत्तसङ्क्षेपः।

Vaiphalyaphalam

इदं खण्डकाव्यमान्तं मालिनीछन्दसोपनिबद्धं विलसति। मेनकाविश्वामित्रयोः समागमः, तत्फलतया शकुन्तलाया जननम्, मातापितृभ्यां त्यक्तस्य शिशोः कण्वमहर्षिणा परिपालनं चेति काव्यस्यास्येतिवृत्तसङ्क्षेपः।

Nipunapraghunakam

इयं रचना दशसु रूपकेष्वन्यतमस्य भाणस्य निदर्शनतामुपैति। एकाङ्करूपकेऽस्मिन् शेखरकनामा चित्रोद्यमलेखकः केनापि हेतुना वियोगम् अनुभवतोश्चित्रलेखामिलिन्दकयोः समागमं सिसाधयिषुः कथामाकाशभाषणरूपेण निर्वहति।

Bharavatarastavah

अस्मिन् स्तोत्रकाव्ये भगवन्तं शिवं कविरभिष्टौति। वसन्ततिलकयोपनिबद्धस्य काव्यस्यास्य कविकृतम् उल्लाघनाभिधं व्याख्यानं च वर्तते।

Karnataka’s celebrated polymath, D V Gundappa brings together in the third volume, some character sketches of great literary savants responsible for Kannada renaissance during the first half of the twentieth century. These remarkable...

Karnataka’s celebrated polymath, D V Gundappa brings together in the second volume, episodes from the lives of remarkable exponents of classical music and dance, traditional storytellers, thespians, and connoisseurs; as well as his...

Karnataka’s celebrated polymath, D V Gundappa brings together in the first volume, episodes from the lives of great writers, poets, literary aficionados, exemplars of public life, literary scholars, noble-hearted common folk, advocates...

Evolution of Mahabharata and Other Writings on the Epic is the English translation of S R Ramaswamy's 1972 Kannada classic 'Mahabharatada Belavanige' along with seven of his essays on the great epic. It tells the riveting...

Shiva-Rama-Krishna is an English adaptation of Śatāvadhāni Dr. R Ganesh's popular lecture series on the three great...

Bharatilochana

ಮಹಾಮಾಹೇಶ್ವರ ಅಭಿನವಗುಪ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ವಿದ್ಯಾವಲಯದಲ್ಲಿ ಮರೆಯಲಾಗದ ಹೆಸರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶೈವದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಮೀಮಾಂಸೆಗಳ ಪರಮಾಚಾರ್ಯನಾಗಿ  ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇವನು ಜ್ಞಾನಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾನೆ. ಭರತಮುನಿಯ ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವನೊಬ್ಬನೇ ನಮಗಿರುವ ಆಲಂಬನ. ಇದೇ ರೀತಿ ರಸಧ್ವನಿಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು...

Vagarthavismayasvadah

“वागर्थविस्मयास्वादः” प्रमुखतया साहित्यशास्त्रतत्त्वानि विमृशति । अत्र सौन्दर्यर्यशास्त्रीयमूलतत्त्वानि यथा रस-ध्वनि-वक्रता-औचित्यादीनि सुनिपुणं परामृष्टानि प्रतिनवे चिकित्सकप्रज्ञाप्रकाशे। तदन्तर एव संस्कृतवाङ्मयस्य सामर्थ्यसमाविष्कारोऽपि विहितः। क्वचिदिव च्छन्दोमीमांसा च...

The Best of Hiriyanna

The Best of Hiriyanna is a collection of forty-eight essays by Prof. M. Hiriyanna that sheds new light on Sanskrit Literature, Indian...

Stories Behind Verses

Stories Behind Verses is a remarkable collection of over a hundred anecdotes, each of which captures a story behind the composition of a Sanskrit verse. Collected over several years from...